Lenfoma, çocuklarda görülen kanserlerin en yaygın türlerinden biri. Dünyada lösemi ve beyin tümöründen sonra 3. sırada, ülkemizde ise lösemiden sonra 2. sırada yer alıyor.

LENF KANSERİ (LENFOMA) NEDİR?

Lenf kanseri (lenfoma) vücudun savunma hücreleri olan lenfositlerin kanserleşerek kontrolsüz büyümesidir. Lenf kanseri en sık görüldüğü yerler; lenf bezleridir.

Hastalık, genellikle lenf bezlerinden ve bazen de herhangi bir organdan köken alan heterojen bir grup kanser türüdür.

Lenf bezi kanserleri Hodgkin ve Hodgkin Dışı Lenfoma olmak üzere iki alt tiptir. Bunların da kendi içinde çok sayıda alt grupları bulunmaktadır. Genetik, immünsupresyon, çevresel faktörler, infeksiyöz ajanlar (viruslar, bakteriler) kimyasal ve fiziksel ajanlar, radyasyon, kemoterapi, kollajen doku hastalıkları, bağışıklık sistemi bozulması ve bağışıklık sistemi hastalıkları lenfoma gelişme riskini artırmaktadır.

LENFOMANIN NEDENİ NEDİR?

Lenfomayla gelen hastaların büyük bir çoğunluğunda altta yatan bir neden saptanmıyor. Ama lenfoma hastalarının küçük bir bölümünde altta yatan nedenler arasında daha önce maruz kalınan radyoterapi, kimyasal madde örneğin benzen içerikli maddeler, viral enfeksiyonlar vb. etkenler yer alabiliyor. Büyük bir bölümünde, lenf bezinin içindeki aktiviteden sorumlu olan genlerde tesadüfen bir kırılma olduğu saptanıyor. Oradaki hücreler bağımsızlığını ilan ediyor, çoğalıyor, diğer lenf bezlerine yayılıyor.

LENF KANSERİ (LENFOMA) BELİRTİLERİ NELERDİR?

– Lenf bezlerindeki geçmeyen ve büyümeye devam eden şişlik: Özellikle boyun, koltuk altı ve kasık bölgesinde herhangi bir enfeksiyon durumu olmaksızın oluşan ve büyümeye devam eden, genelde ağrısız seyreden şişlik.

– İstem dışı ve hızla kilo verme: 6 ay gibi bir sürede rejim vs gibi bir süreç olmadan kişinin normal kilosunun yaklaşık yüzde 10’unu kaybetmesi.

– Gece terlemeleri: Özellikle sıcak havalarda geceleri terlemek olağan bir durum. Ancak lenfomanın belirtileri arasında yer alan gece terlemesinde kişi pijamalarını ve hatta yatak çarşaflarını bile değiştirme ihtiyacı duyuyor.

– Yüksek ateş: Sebebi belli olmayan ve herhangi bir enfeksiyona bağlı gelişmeyen ateş.

LENFOMA NASIL TEDAVİ EDİLİR?

Lenfomanın tedavisinde kemoterapi ve kök hücre nakli gibi yöntemler kullanılıyor. Tedavi yöntemleri çeşitlerine göre farklılık göstermekle birlikte lenfoma tedavisi mümkün olan bir hastalık. Ancak her hastalıkta olduğu gibi erken teşhis lenfoma tedavisinde de büyük önem taşıyor. Hodgkin lenfomaların 1. ve 2. evresinde 5 yıllık sağlıklı yaşam süresi yüzde 80, 3. ve 4. evrede ise yüzde 60 civarında. Non-hodgkin lenfomalarda ise kurtuluş oranları hastalığın çeşidine göre değişiyor ve yüzde 60’a yakını tamamen kurtulabiliyor. Tedaviye yanıtsız hastaların ise yüzde 30’a yakını yüksek doz kemoterapi ve hastanın kendisinden toplanan kök hücre nakliyle kurtulabiliyor. Ayrıca son 10 yılda geliştirilen birçok yeni ilaç sayesinde tedavinin başarısında gelecek vadeden sonuçlar bekleniyor.

Pnömoni, yani yaygın bilinen adıyla zatürre, virüs ya da bakteriler nedeniyle akciğerlerde meydana gelen bir enfeksiyon. Özellikle geçmişte bu enfeksiyonlar son derece tehlikeli boyutlardaydı ancak günümüzde gerek geliştirilen aşılar, gerekse tedavi yöntemlerindeki gelişmeler sayesinde artık çok daha kolay tedavi edilebiliyor.

Zatürre nedir, belirtileri nelerdir ve zatürreden nasıl korunur işte tüm ayrıntılar…

ZATÜRRE (PNÖMONİ) NEDİR?

Pnömoni, akciğerlerden birinde veya her ikisinde bulunan hava keselerini iltihaplandıran bir enfeksiyondur. Hava keseleri sıvı veya irin (cerahatli madde) ile dolabilir ve balgam veya irinle öksürüğe, ateşe, titremeye ve nefes almada zorluğa neden olabilir. Bakteriler, virüsler ve mantarlar dahil olmak üzere çeşitli organizmalar zatürreye neden olabilir.

Pnömoni ciddiyeti hafif veya yaşamı tehdit edici olabilir. Bebekler ve küçük çocuklar, 65 yaşından büyükler ve sağlık sorunları veya zayıflamış bağışıklık sistemi olan kişiler için çok tehlikeli olabilir.

ZATÜRRE (PNÖMONİ) BELİRTİLERİ NELERDİR?

Zatürre belirti ve semptomları, enfeksiyona neden olan mikrop türü, kişinin yaş ve genel sağlığı gibi faktörlere bağlı olarak hafiften şiddetliye doğru değişir. Hafif belirti ve semptomlar genellikle soğuk algınlığı veya gribe benzerdir ancak daha uzun sürer.

Zatürre belirtileri ve semptomları şunları içerebilir:

• Nefes alırken veya öksürürken göğüs ağrısı
• Zihinsel farkındalıkta kafa karışıklığı veya değişiklikler (65 yaş ve üstü yetişkinlerde görülür)
• Balgam üretebilen öksürük
• Yorgunluk
• Ateş, terleme ve titreyen titreme
• Vücut Normal vücut ısısının altına düşer (65 yaş üstü yetişkinlerde ve bağışıklık sistemi zayıf kişilerde)
• Mide bulantısı, kusma veya ishal
• Nefes darlığı

ZATÜRRE’DEN NASIL KORUNULUR?

Zatürreden korunmanın en önemli yolu aşılardır. Sağlık Bakanlığı, ulusal aşı takviminde tüm çocukların 2, 4, 6 ve 12’nci ayların sonunda zatürre aşısı olması gerektiğini bildirmiştir. Bunun yanı sıra, risk faktörleri bulunan, özellikle 65 yaşın üzerindeki kişilerin konuyla ilgili olarak hekimlerine danışmaları oldukça önemlidir.

Şizofreni genellikle yanlış anlaşılan ve hatta damgalanan bir hastalıktır. Sonuç olarak, şizofreni hastalarının çoğu, ihtiyaç duydukları tıbbi bakımı aramazlar ve bu durumla ilgili korkuları olan arkadaşları ve aileleri tarafından izole edilmiş hissedebilirler. Sevdikleriniz şizofreni hakkındaki gerçekleri öğrenerek, şizofreni ile yaşayan insanlara olumlu ve çok ihtiyaç duyulan desteği sunabilir ve hastalar semptomlarını yönetmek ve tam, sağlıklı bir yaşam sürmek için etkili tedavi bulabilirler.

Efsane 1: Şizofreniye sahip olmak, birden fazla kişiliğe sahip olmak demektir.

Yapılan bir ankette, insanların yüzde 64’ünün “bölünmüş veya çoklu kişiliklerin” şizofreni belirtileri olduğuna inandığını buldu. Ama hiç de aynı şey değiller. Çoklu kişilik bozukluğu veya bir beyni paylaşan iki ayrı kimlik, dissosiyatif kimlik bozukluğu için modası geçmiş bir isimdir. Dissosiyatif kimlik bozukluğu şizofreniden çok daha nadirdir ve genellikle ciddi çocukluk çağı travmalarından kaynaklanır. Buna karşılık, şizofreni, bir kişinin gerçeklikle temasını kaybettiği biyolojik bir psikiyatrik beyin bozukluğudur. Travmadan kaynaklanmaz.

Efsane 2: Şizofreni hastaları şiddetlidir.

Bu, efsanelerin en yaygını ve kesinlikle en zararlısı olabilir. Şizofreni üzerine yapılan bir ankette, halkın yüzde 60’ı şiddet davranışını yanlışlıkla şizofreni belirtisi olarak tanımlıyor. Akıl hastalığı olan çoğu insan şiddete başvurmaz ve şiddet eylemlerinin yalnızca yüzde 3 ila yüzde 5’i ciddi akıl hastalığı olan kişiler tarafından gerçekleştirilir. Aslında, ciddi akıl hastalığı olan kişilerin, genel nüfusa kıyasla şiddet suçlarının kurbanı olma olasılığı 10 kat daha fazladır.

Efsane 3: Şizofreni hastaları genellikle sahip olduklarının farkına varmazlar.

Şizofreniyi tipik olarak tanımlayan sanrıların ve halüsinasyonların, bu durumdaki kişilerin gerçekliği kendi yorumlarından ayırmalarını zorlaştırabileceği doğrudur. Ancak birçok insan uzun süre normal beyin fonksiyonuna sahiptir ve bunu psikotik atakları veya nüksetmeleri takip eder. Psikotik bir dönem yaşadıkları durumlar dışında, şizofreni hastalarının çoğu genellikle sahip olduklarının fazlasıyla farkındadır.

Efsane 4: Şizofreninin birçok türü vardır.

Uzun yıllar boyunca şizofreni beş alt tipe ayrıldı: paranoid, düzensiz, katatonik, farklılaşmamış ve kalıntı şizofreni. 2013 yılında Amerikan Psikiyatri Birliği, otizmin bir spektrum bozukluğu olarak tanımlanmasıyla aynı şekilde şizofreni hakkında bir spektrum bozukluğu olarak konuşmanın daha doğru ve yararlı olacağına karar verdi. Bu, bir kişinin zaman içinde birden fazla alt tipin belirtilerini gösterebileceği, ancak ana tanılarının şizofreni olmaya devam ettiği anlamına gelir. Bilinen terimler, bir kişinin şizofrenisinin hastalık türünü değil, özelliklerini tanımlamak için hala kullanılabilir. Şimdi, birinin paranoyak şizofreni olduğunu söylemek yerine, o kişinin paranoya ile birlikte şizofrenisi olduğunu söyleyebilirsiniz.

Efsane 5: Şizofreni için yeni tedavi yaklaşımları yoktur.

Onlarca yıldır şizofreni hastalarını tedavi eden doktorlar, esas olarak antipsikotik ilaçlar, psikoterapi ve toplum hizmetlerinden oluşan bir yama çalışmasına güvendiler. 2008 yılında, bir kişi ilk kez halüsinasyonlar veya sanrılar gördüğünde şizofreni tedavisinin, bekle ve gör yaklaşımı benimsemekten daha başarılı olup olmadığını araştırmak için çok yıllı bir çalışma başlatıldı. O zamandan beri, yayınlanmış birçok çalışma, psikoz ne kadar erken tedavi edilirse, kişinin tamamen iyileşme olasılığının o kadar yüksek olduğunu göstermiştir. Anahtar, koordineli özel bakımda yatmaktadır, yani bir hastanın bakımı, gerekli tüm sağlık uzmanları arasında koordine edilecek ve aile üyelerini içerecektir.

Efsane 6: Şizofreni hastalarının semptomlarını yönetmesinin bir yolu yoktur.

Herkes, yeterli egzersiz yapmanın genel sağlığın anahtarı olduğunu bilir. Şimdi, aerobik egzersizin şizofreninin “daha ​​​​sessiz” semptomlarına da yardımcı olabileceğini öne süren yeni kanıtlar ortaya çıkıyor: beyin işleme hızı, odaklanma yeteneği, problem çözme becerileri ve duygusal zekâ. Bu semptomlar halüsinasyonlar ve sanrılardan daha az dramatik olabilir, ancak yaşam kalitesi üzerinde büyük bir etkiye sahiptir çünkü şizofreni hastalarında izolasyon ve yalnızlık duygularına yol açabilirler. Ve antipsikotik ilaçlar, işlevle ilgili semptomlarla değil, yalnızca halüsinasyonlar ve sanrılarla mücadele etmek için tasarlanmıştır.

Efsane 7: Şizofreni hastalarının hepsinde bağımlılık sorunları vardır.

Şizofreni hastaları arasında madde kötüye kullanımı sorunları çok yaygındır, ancak bunlar hastalığın tanımlayıcı bir özelliği olarak kabul edilmez. Açık olan şey, madde kullanım bozukluklarının şizofreni tedavisini daha az etkili hale getirebileceği ve insanların aynı zamanda alkol veya uyuşturucu kullanıyorlarsa akıl hastalıkları için tedavi arama olasılıklarının daha düşük olduğudur. Şizofreni hastalarının, akıl hastalığı olmayan kişilere göre nikotin bağımlısı olma olasılığı çok daha yüksektir ve araştırmacılar bunun biyolojik bir temeli olup olmadığını araştırıyorlar. Hem şizofreni hem de bağımlılığı olan kişiler, tedavileri her iki hastalığa da odaklandığında en iyi iyileşme şansına sahiptir.